Бугарија стана број 1 во светот за батерии за складирање на струја

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Бугарија стана број 1 во светот за батерии за складирање на струја

07 јуни 2026

• од Темелко Тошев

Системите веќе сочинуваат над 16% од енергетскиот систем, што претставува најголема заситеност на еден пазар во моментов.

Бугарија неочекувано се најде на врвот во светската енергетика кога станува збор за батерии за складирање на електрична енергија. По две години на бурни инвестиции во секторот - околу 2 милијарди евра претежно приватен капитал, но и грантови од Планот за закрепнување и отпорност - земјата буквално го преобрази својот енергетски систем. Сега таа ефективно игра улога на нов балансер во регионот, а истовремено ги менува и сфаќањата за пазарот на електрична енергија.

Ефектите се видливи преку податоците за производство на струја, цените, прекуграничната трговија, па дури и преку политичките изјави. Колку побрзо бидат осознаени овие ефекти, толку повеќе Бугарија ќе може да профитира од својата моментална предност.

Кога бројките зборуваат

Актуелните податоци на Европската мрежа на преносни оператори покажуваат дека во моментов Бугарија располага со 3318 мегавати инсталирани капацитети за складирање и приближен капацитет од над 8.6 гигават-часови. Според информациите од бугарскиот системски оператор, активните батерии веќе достигнале 3432 мегавати заклучно со 20 мај. Овие бројки се менуваат секој ден поради пуштањето во употреба на нови проекти.

За споредба, ова е за 60% повеќе од моќноста на нуклеарната електрана Козлодуј, а акумулираната енергија е доволна да ја напојува целата земја два и пол часа во случај сите други капацитети да престанат со работа.

Во апсолутна вредност на инсталирани мрежни капацитети за складирање струја, исклучувајќи ги домашните батерии, Бугарија е на прво место во Европа. Спрямо големината на енергетскиот систем, економијата и населението, земјата е неспорен светски лидер, надминувајќи ги Кина, САД и Австралија.

За да се добие појасна слика преку глобална споредба, Бугарија има околу 3.4 гигавати инсталирани батерии кои сочинуваат над 16% од енергетскиот систем, односно 26.1 мегавати на 1 милијарда долари БДП. Од друга страна, САД имаат 46.7 гигавати мрежни батерии што е околу 3.4% од системот или 1.5 мегавати по милијарда долари БДП. Калифорнија сама има 15.1 гигавати со удел од околу 14%. Кина, иако има 136 гигавати, тие претставуваат само 3.5% од системот, односно 6.9 мегавати по БДП.

Италија и Германија исто така имаат значителен вкупен капацитет (Германија има околу 14 гигавати), но таму доминираат домашните батерии кои не ја играат потребната системска улога за пазарно балансирање. Ако се гледаат само големите мрежни батерии, Бугарија ја надминува Германија дури и во апсолутни вредности.

Како започна сè

Почетокот на оваа приказна беше многу похаотичен и политички побучен отколку што изгледа денес. Сè започна со преработената верзија на Планот за закрепнување за време на владата на Кирил Петков, кога мерката за батериите беше една од најспорните. Иако буџетот подоцна беше намален на половина, а целта беше намалена од 6000 на 3000 мегават-часови, денес бројките се сосема поинакви. Бизнисот ја согледа економската логика и активираше двојно поголем приватен ресурс од државниот грант.

Вистинската причина зошто батериите доживеаја бум токму во Бугарија е комбинација од неколку клучни фактори кои се случија истовремено. Соларниот бум доведе до тоа системот да генерира премногу евтина енергија во сончевите часови, што создаде совршен бизнис модел за батериите - купување евтина струја преку ден и продавање навечер кога цените растат. Многу инвеститори веќе имаа земјиште, приклучоци и пристап до финансии, па батеријата беше само логичен следен чекор. Дополнително, бугарскиот пазарен модел е комерцијален и се базира на трговија и балансирање, што го прави поризичен но побрз, а самите процедури овозможуваат системите за складирање да се изградат и приклучат за само неколку месеци.

Бугарија како батерија на Балканот

Оваа промена не е само статистика, туку видливо го менува однесувањето на целиот регионален систем. Досега Бугарија се перцепираше како производител и извозник на струја. Сега, таа се однесува како регионален акумулатор. На пример, се случува ситуација каде Романија извезува евтина енергија кон Бугарија околу пладне, а навечер увезува назад значително поскапа струја. Бугарските батерии акумулираат евтина енергија од локалните обновливи извори и од соседните земји, и ја враќаат во мрежата неколку часа подоцна.

Од ова профитираат сопствениците на батериите преку ценовната разлика, државниот систем преку такси за пренос, како и бизнисот преку поконкурентни и постабилни просечни цени на струјата кои сега се за 5 до 10 евра по мегават-час пониски од оние во Грција, Унгарија и Романија.

Соларен парк без батерија произведува тогаш кога произведуваат сите. Со батерија, тој станува трговски инструмент кој ги намалува небалансите и учествува на пазарот на флексибилност.

Политиката мора да го стигне пазарот

Моделот базиран на големи ценовни разлики нема да остане бесконечно профитабилен. Со влезот на нови батерии, разликата меѓу најскапите и најевтините часови ќе се намали. Ова ќе ги намали цените за бизнисот, но и рентабилноста на проектите, што пак ќе отвори простор за нови централи од обновливи извори кои можат да ангажираат уште повеќе батерии.

Големото прашање сега е дали државата ќе успее овој привремен пазарен прозорец да го претвори во долгорочна стратешка предност.

За Бугарија да остане батерија на Балканот, потребна е силна регионална координација, модерни мрежи и правила кои дозволуваат системите за складирање да продаваат не само струја, туку и системска флексибилност. Во новата енергетска реалност не е важно само да произведуваш струја, туку да можеш да управуваш кога таа има најголема вредност.

Следната фаза зависи исклучиво од државата - не за таа да гради наместо инвеститорите, туку за да ги создаде правилата според кои батериите, мрежите, софтверот и конвенционалните капацитети ќе работат заедно во еден модерен и поврзан регионален пазар.