Фронт против Белград во Брисел: Холандија и група земји ставаат вето на евроинтеграцијата на Србија

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Фронт против Белград во Брисел: Холандија и група земји ставаат вето на евроинтеграцијата на Србија

08 јули 2026

• од Темелко Тошев

Проширувањето на ЕУ станува јаболко на раздорот поради режимот на Вучиќ

Обидот на Европската комисија (ЕК) да ја унапреди кандидатурата на Србија за членство во Европската Унија најверојатно нема да ја добие потребната поддршка од земјите-членки, што ја открива сè подлабоката поделеност околу критериумите според кои државите треба да го заслужат својот прием во блокот.

Комисијата ќе побара од амбасадорите на Европската Унија, кои се собираат во Брисел во среда, да го одобрат отворањето на нов преговарачки „кластер“ – збир на реформи што земјите-кандидати мора да ги исполнат пред пристапувањето. Сепак, неколку влади се скептични за овој чекор, а Холандија е подготвена да стави вето, потврдија за изданието „Политико“ петмина дипломати и официјални лица кои сакале да останат анонимни поради чувствителноста на разговорите зад затворени врати.

Геополитика наспроти суштински реформи

Ова несогласување ја одразува пошироката дебата за целите на проширувањето на Унијата.

Стратегијата на Комисијата: ЕК сè почесто го врамува проширувањето како геополитичка алатка, со цел да ги охрабри земјите од соседството да се стремат кон поблиски врски со Европа и да се дистанцираат од ривалските велесили.
Резервите на земјите-членки: Дел од членките стравуваат дека кандидатите би можеле да бидат наградени пред да постигнат доволен напредок во демократските и правосудните реформи.

Отворањето на третиот кластер би значело старт на преговорите за усогласување на српските регулативи за прекугранични услуги со единствениот пазар на ЕУ, вклучувајќи го признавањето на професионалните квалификации и мерките за олеснување на прекуграничниот бизнис.

„Отворањето на Кластерот 3 во пристапните преговори на Србија со ЕУ е одамна задоцнето. Србија практично е во застој на оваа фаза речиси пет години. Тешко може да се тврди дека реформите спроведени од српската администрација од 2022 година наваму не заслужуваат барем ваков скромен напредок.“ — Немања Старовиќ, министер за евроинтеграции на Србија

Според Старовиќ, новото одложување би ја пропуштило можноста да се стимулираат идните реформи и би било „најдобриот можен подарок за антиевропските политички сили како во Србија, така и на целиот континент“. ЕК главно се согласува со оваа оценка и одамна препорачува отворање на кластерот, но за одлуката е потребен консензус од сите 27 земји-членки – а напредокот е стопиран поради загриженоста за состојбата со човековите права.

Руските врски како пречка

Холандија ќе продолжи да се спротивставува на нови можности за проширување со Србија при нејзината сегашна политичка траекторија. Дипломати од уште две земји-членки сметаат дека е малку веројатно иницијативата да се придвижи напред во блиска иднина.

Според еден од нив, форсирањето на кандидатурата на земја која одржува блиски односи со Руската Федерација би испратило погрешен сигнал во момент кога Украина и Молдавија сè уште ги немаат отворено сите свои официјални преговарачки кластери.

Стремежот проширувањето да се користи како „геополитичка алатка“ за задржување на Србија, забележува дипломат критичен кон планот, функционира само „додека тие навистина не влезат, по што тоа се претвора во главоболка со геополитички размери“.

Контрадикторни проценки во Брисел

Минатиот месец, парламентот во Белград изгласа измени за ублажување на спорните закони донесени на почетокот на годината од страна на владејачката партија, за кои правните експерти тврдеа дека ја поткопуваат независноста на судството и борбата против корупцијата.

И покрај тоа, сопствените проценки на Европската комисија изгледаат контрадикторни:

Оптимистичкиот интерен извештај: Во документ подготвен за состанокот во среда, ЕК наведува дека „неодамна Србија исполнила суштински елементи од преземените обврски“ и дека го корегирала назадувањето од јануари, сугерирајќи дека кандидатурата треба да продолжи.
Загрижувачкиот доверлив извештај: Само неколку недели претходно, ЕК предупреди на сериозни проблеми со човековите права, истакнувајќи дека „притисокот врз граѓанскиот сектор и новинарите е засилен“. Анализата констатира дека „нема напредок во низа големи корупциски случаи“, вклучително и истрагата за падот на бетонската настрешница на железничката станица во Нови Сад (каде што загинаа 16 лица), што предизвика масовни протести низ земјата.

Доколку не се донесе одлука за отворање на кластерот, претставници на Комисијата подготвуваат листа на алтернативни опции за да го наградат Белград за законодавните промени. Сепак, малку е веројатно тие да бидат претставени пред парламентарните избори, кои се очекуваат по изненадувачката најава на претседателот Александар Вучиќ дека ќе се повлече од функцијата за да се кандидира за премиер.

Српскиот министер за надворешни работи, Марко Ѓуриќ, за „Политико“ изјави дека Белград очекува признание за вложениот труд:

„Остануваме целосно посветени на спроведувањето на понатамошни реформи и би биле охрабрени доколку овие напори бидат признаени преку одлука заснована на заслуги. Во случајот со Србија, проширувањето е очигледно заемно корисно, тоа е чин на стратешка предвидливост. Доволно е само да се погледне мапата. Неодамна презедовме значителни законодавни и институционални чекори за зајакнување на владеењето на правото, одговарајќи директно на препораките на Европската комисија.“