Величковски: „Итроманството“ во надворешната политика ја оддалечува Македонија од ЕУ

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Величковски: „Итроманството“ во надворешната политика ја оддалечува Македонија од ЕУ

26 март 2026

• од Станча Јаќимовски

Политиката што ја води актуелната власт во Северна Македонија, која може да се сумира како „Со САД и Велика Британија за инает на ЕУ“, според аналитичарот Ивон Величковски, не е нов феномен во македонската политика. Напротив, станува збор за веќе виден модел кој, според него, има ограничен рок на траење – до првата посериозна економска криза.

Овој пристап, како што посочува Величковски, има паралели со политиките што се воделе во Будимпешта под раководство на Виктор Орбан, каде што одбивноста кон Европската Унија коегзистира со користење европски фондови. Сличен модел, според него, бил „патентиран“ во Скопје уште за време на владеењето на Никола Груевски, а продолжил низ мандатите на Зоран Заев и сега на Христијан Мицкоски.

Геополитичка позиција и „заднинска улога“

Величковски предупредува дека Северна Македонија ризикува да се позиционира како „заднина“ на влијанијата на Русија и Кина во регионот, особено во контекст на пошироката евроатлантска архитектура. Во таа смисла, според него, Белград повторно се наметнува како носител на политика на „неврзаност“ во Југоисточна Европа.

Оваа поставеност, смета аналитичарот, е спротивна и на националниот интерес на Северна Македонија и на долгорочната стабилност на регионот.

„Итроманството“ како стратегија

Клучната критика на Величковски е насочена кон, како што ја нарекува, „итроманската“ политика: балансирање меѓу САД и Обединето Кралство од една страна, и дистанцирање од Европска Унија, често во контекст на спорови со Албанија, Бугарија и Грција.

Според него, ваквата политика се темели на неколку погрешни премиси:

Дека една администрација може трајно да ги наруши односите меѓу САД, Велика Британија и ЕУ
Дека Западот е длабоко поделен околу односите со Кина
Дека постојат суштински разлики во пристапот кон Блискиот Исток

Величковски потенцира дека, и покрај одредени разлики, евроатлантската заедница функционира како кохерентен блок, особено во однос на безбедносните и економските предизвици.

Економските ризици и стагфлацијата

Особено загрижувачки, според анализата, се економските импликации од ваквата политика. Северна Македонија, со структурно слаба економија, деиндустријализација и ниска продуктивност, е изложена на ризик од стагфлација – комбинација од економска стагнација и инфлација.

Дополнителен проблем претставува зависноста од увоз, особено од производи од Кина, кои се достапни поради пониски стандарди и непазарни механизми. Ова, според Величковски, води кон дополнително осиромашување на граѓаните.

Потреба од стратешка конзистентност

Во контекст на можен трговски договор со САД, Величковски препорачува внимателност: Северна Македонија мора да предвиди усогласување со европските стандарди по влезот во ЕУ. Тоа значи дека секој билатерален договор треба да биде компатибилен со идните обврски како членка на Унијата.

Тој нагласува дека земјата не треба да се позиционира како „играч“ на одредени глобални сили, туку како суверен актер кој доброволно се интегрира во европското семејство.

Заклучок

Според Величковски, актуелната надворешна и економска политика е неодржлива на долг рок. Таа може да функционира во услови на релативна стабилност, но ќе се соочи со сериозни предизвици при првата поголема економска криза.

Во таков сценарио, Северна Македонија неизбежно ќе мора да се потпре на поддршката од Брисел, а не од алтернативни центри како Будимпешта, Белград или Бањалука – што дополнително ја потврдува потребата од јасна и доследна евроинтегративна стратегија.