02 февруари 2026
• од Станча Јаќимовски
Во обемна електронска кореспонденција поврзана со починатиот американски милионер и осуден сексуален престапник Џефри Епштајн се појавуваат тврдења дека човечки мозоци од починати лица од Македонија биле отстранувани по смрт, криопрезервирани и транспортирани во Соединетите Американски Држави за научно-истражувачки цели. Овие наводи предизвикаа бурни реакции и сериозни прашања во македонската и пошироката јавност.
Важно е да се напомене дека дел од споменатите мејлови не се директно поврзани со криминалните дела за кои Епштајн беше осуден, туку се појавуваат во рамки на новинарско истражување објавено од „Блумберг Бизнисвик“. Истражувањето, потпишано од новинарите Синтија Кунс и Роберт Лангрет, носи наслов „Лек стар 50 години кој би можел да ја реши американската криза со самоубиствата“, и се фокусира на научни истражувања поврзани со кетаминот.
Во текстот се наведува дека американски научници, поврзани со Универзитетот Колумбија, со децении спроведуваат истражувања за самоубиствата и во таа насока имаат формирано банка на човечки мозоци. Колекцијата, според објавеното, брои околу 1.000 примероци – мозоци од лица кои извршиле самоубиство, како и контролни примероци.
Македонија се спомнува како една од земјите што придонела со примероци, преку соработка со истражувачи од Универзитетот Колумбија. Во новинарскиот текст се наведува дека мозоците биле отстранети веднаш по смртта, длабоко замрзнати, транспортирани во САД и таму правилно означени и архивирани за научни цели.
Дополнителна контроверзија предизвикуваат делови од електронска кореспонденција во која, наводно, се спомнува дека Џефри Епштајн, преку својата фондација „Jeffrey Epstein VI Foundation“, донирал значителни финансиски средства за истражувања поврзани со човечки мозоци, меѓу кои и примероци со потекло од Македонија.
Во еден од мејловите, датиран на 5 февруари 2019 година, се опишуваат логистички детали за процесот:
„Малата балканска земја Македонија ги обезбедува најновите мозоци, благодарение на еден член на факултетот на Универзитетот Колумбија кој потекнува оттаму и помогнал да се организира целиот процес. Македонските мозоци се замрзнуваат веднаш по нивното отстранување и со авион се транспортираат во специјални сандаци, под придружба, за да завршат во архивирани кутии со QR-кодови.“
Овие тврдења, засега, не се официјално потврдени од надлежни институции ниту во Македонија ниту во САД.
Во јавноста кружат и непотврдени информации дека целиот процес на обезбедување и транспорт на мозоци од Македонија го организирало лице со потекло од Скопје, кое подоцна станало професор на престижен американски универзитет и, наводно, било наградувано за својата улога во овие истражувања. За овие наводи, исто така, не постојат официјални потврди.
Министерството за правда на САД на 30 јануари 2026 година објави милиони страници документи поврзани со случајот Епштајн, што повторно го актуелизира неговото име во глобалната јавност. Дел од информациите од тие документи се споделуваат и на социјалните мрежи, меѓу кои и објава на Фејсбук од Бурим Ќерими, што дополнително ги засили реакциите и шпекулациите.
Иако дел од фактите се темелат на јавно достапни новинарски истражувања, многу од најтешките обвинувања – особено оние за масовно и нелегално отстранување и „продажба“ на мозоци од македонски државјани – остануваат непотврдени и бараат институционална проверка.
Секое ново обелоденување поврзано со мрежата на Џефри Епштајн отвора дополнителни сомнежи за обемот на неговото влијание и активностите што се одвивале далеку од очите на јавноста, но истовремено ја наметнува потребата од внимателно разграничување меѓу документирани факти и шпекулативни тврдења.
Ненадминливи Понуди Дневно
4.8 (10276 рецензии)
Заштедете 152.00 ден

