Милиони за патувања, а Трамп со ладен туш: Македонија под удар на нови царини од 43%
И покрај обидите за зближување со Вашингтон и вложените милиони во дипломатски посети, Македонија се најде на листата на 60 држави погодени со нови царини кои ги воведе американскиот претседател Доналд Трамп. За македонските производи, вкупната царинска стапка ќе изнесува високи 43 проценти – комбинација од национална царина од 33% и дополнителна глобална давачка од 10%.
Оваа мерка доаѓа во момент кога трговската размена меѓу двете земји почна да покажува охрабрувачки знаци. Само во изминатата година, македонскиот извоз во САД пораснал за над двојно, достигнувајќи 118,2 милиони долари, според официјалните податоци од Државниот завод за статистика. За споредба, во 2023 година тој изнесувал само 53,6 милиони долари.
Но, новите царински бариери би можеле да го сопрат овој позитивен тренд.
Царини – „подарок“ за Денот на ослободувањето
„2 април 2025 година ќе биде запаметен како Ден на ослободувањето,“ изјави Трамп при објавувањето на новиот царински пакет, навестувајќи враќање кон протекционизам и економски национализам.
Македонија не е сама – целиот регион е зафатен со рестрикции. Србија доби највисока стапка од 37%, Босна и Херцеговина 35%, додека Албанија и Косово поминаа со симболични 10%. Во македонскиот случај, ваквите давачки сериозно го доведуваат во прашање интересот на американските увозници за домашни производи како тутун, облека, железо и челик, кои досега доминираа во извозот.
Вредни бројки – но за колку уште?
Иако вкупната трговска размена со САД во 2024 година изнесувала 314 милиони долари, таа сепак е за 2,1% помала од 2023 година. Интересно, додека извозот се зголемил, увозот од САД опаднал на 195,9 милиони долари, што е за четвртина помалку од годината претходно.
Со новите царини, овој тренд најверојатно ќе се влоши. Компаниите ќе се соочат со избор: или да ги зголемат цените на производите на американскиот пазар, или да го напуштат истиот поради неисплатливост.
Што доби Македонија од блискоста со САД?
Патувањата, средбите, фотографиите со американски официјални лица – сето тоа изгледаше како политички капитал во изградба. Но, со ваков чекор од Трамп, сето тоа сега изгледа како џабе фрлени пари и надежи. Наместо отворени пазари и олеснета соработка, Македонија се соочува со економски ѕид висок 43%.
Прашањето кое сега виси во воздухот е: ќе има ли политичка реакција и стратегија за амортизирање на штетите? Или ќе се чека смена на администрацијата во Вашингтон за повторно топење на царинскиот мраз?