Европскиот парламент: Северна Македонија треба да го почитува договорот со Бугарија на патот кон ЕУ

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Европскиот парламент: Северна Македонија треба да го почитува договорот со Бугарија на патот кон ЕУ

11 март 2026

• од Станча Јаќимовски

Европскиот парламент ја усвои новата стратегија за проширување на Европската Унија, во која се нагласува дека Северна Македонија треба да продолжи со доследна и добронамерна примена на Договорот за пријателство, добрососедство и соработка со Бугарија, како и на Преспанскиот договор со Грција, во согласност со преговарачката рамка за членство во ЕУ.

Во документот се потенцира дека процесот на проширување мора да остане базиран на заслуги и да биде реверзибилен, односно напредокот на секоја земја кандидат ќе зависи исклучиво од реалното исполнување на критериумите и вредностите на Европската Унија. Европратениците нагласуваат дека ниту една држава не смее да се третира како дел од пакет со други кандидати и дека не постојат „кратки патишта“ кога станува збор за основните принципи на Унијата.

Демократски стандарди и историски архиви

Европскиот парламент повторно ја истакна важноста од отворање и објавување на комунистичките историски архиви со цел да се поттикне откривањето на вистината, помирувањето и зајакнувањето на демократското владеење. Исто така се нагласува потребата од целосно спроведување на одлуките на националните и меѓународните судови, почитување на меѓународните обврски поврзани со воени злосторства и исчезнати лица, како и спротивставување на историскиот ревизионизам и славењето на воени злосторници.

Во стратегијата се посочува дека доколку земјите кандидати отстапат од основните вредности на ЕУ, процесот на преговори може да биде замрзнат или дури и вратен назад. Преговорите би можеле да продолжат само откако ќе се постигне значителен напредок во реформите. Европратениците истакнуваат дека земјите кои заостануваат во демократското управување треба да се соочат со последици, со цел процесот на проширување да остане вистински базиран на заслуги.

Проширувањето како стратешки приоритет

Во документот се наведува дека проширувањето на Европската Унија претставува стратешки одговор на променливата геополитичка средина и клучна инвестиција во безбедноста и стабилноста на Унијата.

Авторот на извештајот, европратеникот Петрас Ауштрјавичус, нагласи дека во услови на современи предизвици моделот на европска интеграција треба да се подобри за подобро да ги одразува интересите на ЕУ и очекувањата на земјите кандидати. Според него, проширувањето треба да оди паралелно со внатрешни реформи во Унијата, кои ќе го подобрат функционирањето и процесот на донесување одлуки, вклучително и преку поширока употреба на гласање со квалификувано мнозинство.

Амбициозни цели на Црна Гора и Албанија

Во стратегијата се наведува дека Црна Гора и Албанија поставиле амбициозни цели за завршување на преговорите за членство во ЕУ – Црна Гора до крајот на 2026 година, а Албанија до 2027 година. Европратениците ја повикуваат Европската Унија да ги охрабрува овие земји, доколку нивните амбиции се поткрепени со конкретни реформи.

Истовремено се забележува дека најзагрижувачките тенденции и отстапувања од демократските стандарди се присутни во земјите од процесот на проширување со најниско ниво на усогласеност со Заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ, како и во државите каде преговорите за членство практично се во застој, како што се Србија, Грузија и Турција.

Уставните измени како услов за почеток на преговорите

Во јуни 2022 година Северна Македонија го прифати т.н. „француски предлог“, кој беше одобрен од сите земји членки на Европската Унија. Според преговарачката рамка, за да започнат преговорите со ЕУ, Бугарите треба да бидат внесени во преамбулата на македонскиот Устав.

Според договореното, следната меѓувладина конференција меѓу Скопје и ЕУ може да се одржи откако Бугарите ќе бидат вклучени меѓу државотворните народи во преамбулата и во два члена од Уставот.

Во истиот протокол Владата на Северна Македонија потврдува дека ништо во нејзиниот Устав не може да се толкува како основа за мешање во внатрешните работи на Бугарија со цел заштита на статусот и правата на лица кои не се граѓани на Северна Македонија. Оваа одредба значи дека Скопје нема да бара признавање на „македонско малцинство“ во Бугарија.

Протоколот предвидува и мерки против говорот на омраза кон Бугарите и Бугарија, рехабилитација на жртвите од комунистичкиот режим во Македонија, како и отворање на архивите на поранешните југословенски служби.