23 јануари 2026
• од Станча Јаќимовски
Скопје осамна со билборди на кои на српски јазик е испишано „Денови на Свети Сава во Македонија“, што повторно ја отвори дебатата за засиленото српско политичко и културно влијание во земјата. Појавата на овие пораки доаѓа во чувствителен момент, кога европскиот интегративен процес на Северна Македонија е во застој, а регионалните геополитички влијанија стануваат сè поизразени, јавува БГНЕС.
Според набљудувањата од терен, Белград сè поотворено и подемонстративно ги наметнува своите историски и политички наративи на македонска територија. Во тој контекст, Свети Сава – фигура што во српската историографија се перципира како заштитник на српската државност – се користи како симбол за културно и идентитетско присуство. Српски државни функционери редовно учествуваат на чествувања на врвот Кајмакчалан, со обраќања на српски јазик, српски знамиња и наративи за српско историско наследство, при што на ваквите настани присуствуваат и претставници на македонската влада.
Дополнително, дел од српските академски кругови и денес ја именуваат територијата на Северна Македонија со термини како „Јужна Србија“, „Стара Србија“ или „Јужна провинција“, што дополнително ги продлабочува сомнежите за долгорочни ревизионистички претензии.
Во овој процес, како клучна фигура се посочува вицепремиерот и министер за меѓуетнички односи Иван Стоилковиќ, политичар со јасно изразена просрпска и проруски ориентација. Тој активно учествува во иницијативите на Белград поврзани со концептот „Српски свет“, вклучително и преку платформата „Отворен Балкан“, која дел од експертската јавност ја оценува како алтернатива што ја поткопува европската перспектива на регионот.
Стоилковиќ во повеќе наврати јавно изјави дека ќе ја напушти земјата доколку Бугарите бидат внесени во Уставот, а неговото присуство на противуставното чествување на 9 јануари – т.н. „Ден на Република Српска“ – дополнително ја зголеми загриженоста. Настанот беше организиран и покрај одлуките на Уставниот суд на Босна и Херцеговина и се одржа во присуство на српски министри, специјални полициски единици и претставници на прорускиот мотоклуб „Ноќни волци“. Стоилковиќ јавно се пофали дека е еден од најчестите странски гости на овие прослави.
Загриженоста за деструктивното влијание на концептот „Српски свет“ веќе е артикулирана и на европско ниво. Во последниот извештај на Европскиот парламент за Северна Македонија, изготвен од известувачот Томас Вајц, се наведува дека станува збор за геополитичка стратегија насочена кон доминација на Балканот. Во документот се изразува сериозна загриженост поради фактот што претставници на Владата на Северна Македонија ја поддржуваат и промовираат оваа концепција, како и поради нивното учество на средби насочени кон создавање сфера на влијание што го поткопува суверенитетот на други држави и регионалната стабилност.
Појавата на билбордите за „Денови на Свети Сава“ во Скопје, во тој контекст, се перципира не како изолиран културен настан, туку како дел од поширок процес со сериозни политички и геостратешки импликации за иднината на земјата и регионот.
ССМ излегува на улица на 28 јануари, ќе се бара минимална плата од 600 евра
Бугарија привлекува нова голема инвестиција: 10 милиони евра за фабрика во Бургас
77 милиони денари за храна во Идризово, студентите добиваат трипати помалку
Ненадминливи Понуди Дневно
4.8 (10276 рецензии)
Заштедете 152.00 ден

