Велигденски пост: Што смее, а што никако не смеете да јадете?

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

ДРУГО

Велигденски пост: Што смее, а што никако не смеете да јадете?

23 февруари 2026

• од Станча Јаќимовски

За православните верници започна Велигденскиот пост – најдолгиот и најстрогиот пост во текот на годината, кој претставува духовна и телесна подготовка за најголемиот христијански празник – Воскресението Христово. Овој повеќенеделен подвиг завршува со прославата на Велигден, празникот на радоста, мирот и победата на животот над смртта.

Кога започнува и колку трае?

Велигденскиот пост започнува по празникот Прочка, односно на Чист понеделник. Трае вкупно 48 дена – од Прочка до Велигден.

Иако често се нарекува Четириесетница, постот опфаќа:

40 дена Четириесетница, и
Страстната (Страдална) седмица, последната недела пред Велигден.

Токму затоа вкупното времетраење е 48 дена. Страстната седмица е посветена на последните денови од земниот живот на Господ Исус Христос – Неговото предавство, страдање, распнување и погребение.

Бидејќи датумот на Велигден е подвижен празник, и почетокот на постот се менува секоја година.

Неделите на Велигденскиот пост

Постот е поделен на седум недели, секоја со свое духовно значење:

Недела на Православието
Недела на свети Григориј Палама
Крстопоклона недела – посветена на Чесниот Крст
Недела на свети Јован Лествичник
Недела на света Марија Египќанка
Цветна недела (Цветници) – спомен на Христовото влегување во Ерусалим
Страстна или Велика недела – последната недела пред Велигден

Во Страстната седмица деновите се нарекуваат Велики: Велики понеделник, Велики вторник, Велика среда, Велики четврток, Велики петок и Велика сабота.

Особено значајни се:

Велики четврток – спомен на Тајната вечера и фаќањето на Христос
Велики петок – ден на распнувањето и погребението; тогаш се изнесува Плаштеницата
Велика сабота – ден на тишина и очекување на Воскресението

Значењето на постот

Првобитно, Велигденскиот пост бил наменет за огласените – оние што се подготвувале за крштение на Пасха. Со текот на времето, постот станал општ подвиг за сите христијани, како подготовка за Христовото Воскресение.

Постот симболизира духовно патување – човечкиот живот кој ја достигнува својата полнота преку воскресението во Христа и со Христа. Црквата ги повикува верниците на:

засилена молитва
покајание
очистување на умот и срцето
правење добри дела
подвиг во љубовта

Правила за постење

Основни правила

Во текот на Великиот пост:

Се воздржува од месо и млечни производи
Се избегнува употреба на масло и вино во работните денови
Се пости „на вода“ (без масло), освен во сабота и недела
Во сабота и недела се дозволува масло и вино (освен на Велика сабота)

Посебни дозволи

Риба се јаде само на Благовештение и на Цветници
На Лазарева сабота се јаде икра
Масло се дозволува на одредени празници и на Велики четврток

Првите три дена – тримери

Некои верници доброволно не јадат ништо во првите три дена (понеделник, вторник и среда). Тоа не е задолжително за сите. Во среда, по Литургијата, тие вкусуваат светена вода (агјазма) и се причестуваат.

Телесен и духовен пост

Постот не е само диетален режим. Тој има две димензии:

Телесна – воздржување од одреден вид храна
Духовна – воздржување од грев, лоши зборови и дела

Вистинскиот пост подразбира:

смиреност
трпение
простување
љубов кон ближните
внатрешна тишина и духовна дисциплина

Самото воздржување од храна не е доволно. Суштината е во очистување на душата и преобразување на човекот.

Период на духовна обнова

Редовното и правилно постење придонесува за:

ментален и емоционален мир
телесно прочистување
самоконтрола и дисциплина
духовна зрелост

Сепак, најважно е обновувањето на емотивната и духовната состојба. Велигденскиот пост е време за враќање кон вистинските вредности – верата, љубовта, надежта и добрината.

Со подвиг, молитва и покајание, верниците го очекуваат Празникот над празниците – Воскресението Христово, како врв на духовното патување.